PRZYDATNE INFORMACJE

W tym artykule dowiesz się jak czytać etykiety, na czym polegają referencyjne wartości spożycia (RWS) oraz czy E są złe…?
 

JAK CZYTAĆ ETYKIETY?

Wszystkie produkty żywnościowe objęte są obowiązkiem znakowania. Nadrzędną zasadą jest rzetelne informowanie konsumentów. W związku z tym, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, a także muszą być jasne i łatwe do zrozumienia przez konsumenta. Informacje umieszczone na opakowaniu należy czytać całościowo a nie traktować wybiórczo.
Przed zakupem warto zapoznać się w szczególności z następującymi informacjami umieszczonymi na etykiecie dotyczącymi:

Dzięki wykazowi składników (składowi) dowiesz się, jakie składniki zostały wykorzystane przy produkcji danego produktu. Kolejność wskazuje na ilościowy udział składników w produkcie, ponieważ wymienia się je w kolejności malejącej (według masy). W wykazie składników znajduje się także informacja, czy w produkcie występują składniki alergenne oraz czy do jego wytworzenia użyto substancji dodatkowych.

Składniki alergenne muszą być wyraźnie wyróżnione na etykiecie (np. za sprawą pogrubienia czcionki czy podkreślenia). Przykładem alergenu jest np. seler, który może znaleźć się w sokach warzywnych.

W tabeli wartości odżywczej obowiązkowo zamieszczane są informacje obejmujące: wartość energetyczną (energię), zawartość tłuszczu, kwasów tłuszczowych nasyconych, węglowodanów, cukrów, białka oraz soli, których zawartość jest podawana w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml produktu. Ponadto, tabela wartości odżywczej może zawierać dodatkowe informacje obejmujące zawartość kwasów tłuszczowych jedno- i wielonienasyconych, polioli (alkoholi wielowodorotlenowych), błonnika oraz witamin i składników mineralnych.
W celu poprawy przystępności informacji o wartości odżywczej, producenci mogą również przeliczyć wartość energetyczną i zawartość poszczególnych składników odżywczych na porcję.

Kupując produkty żywnościowe, należy zwrócić szczególną uwagę na datę określającą termin przydatności produktu do spożycia lub datę minimalnej trwałości.

Informacja o warunkach przechowywania lub warunkach użycia powinna być podana każdorazowo, jeżeli wymaga tego specyfika produktu. Warunki przechowywania umożliwiają konsumentom zarówno odpowiednie przechowywanie produktu, jak i jego użycie po otwarciu opakowania. Z kolei warunki użycia zapewniają prawidłowe obchodzenie się konsumentów z produktem.

Informacją użyteczną dla konsumentów przy zakupie może być również zawartość produktu netto w opakowaniu. W przypadku produktów płynnych, takich jak napoje bezalkoholowe, informacja ta wyrażana jest w jednostkach objętości (np. litry [l], mililitry [ml]).

Oprócz obowiązkowych informacji zawartych w oznakowaniu produktów, producenci niejednokrotnie umieszczają dodatkowe dane, które mogą być przydatne konsumentom w podejmowaniu świadomych wyborów żywieniowych. Tego typu informacjami są:

– oznaczenia RWS (Referencyjne Wartości Spożycia);

– oświadczenia żywieniowe i zdrowotne.

 

REFERENCYJNE WARTOŚCI SPOŻYCIA

Dobrowolny System Znakowania Referencyjnymi Wartościami Spożycia (RWS) pojawiający się na opakowaniach wielu produktów żywnościowych (w tym napojów), ma na celu poprawę czytelności informacji o wartości odżywczej. Informacje RWS podawane są w przeliczeniu na porcję produktu przeznaczoną do jednorazowego spożycia. Ponadto, system RWS odnosi się do referencyjnych wartości spożycia stanowiących typowe ilości składników odżywczych, które powinny być spożywane przez większość osób w ciągu doby. Zatem procent RWS mówi w jakim stopniu porcja danego produktu pokryje zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze przeciętnej osoby dorosłej. Proste i dobrze widoczne symbole graficzne umieszczane w przedniej części opakowania produktów pomagają w prawidłowym zbilansowaniu diety.

Należy jednak pamiętać, że występuje wiele różnic pomiędzy ludźmi, np. w masie ciała czy poziomie aktywności. Dlatego też RWS nie stanowią wartości docelowych dla poszczególnych osób, ale poziomy orientacyjne. Niemniej, informacje RWS mogą ułatwić codzienne kontrolowanie ilości spożywanej energii i składników odżywczych w ciągu dnia, a tym samym pomóc w utrzymaniu prawidłowej masy ciała i stanu zdrowia.

Przykład oznakowania:
Jedna porcja
330 ml dostarcza
 etykietaoznakowanie
w 100 ml:178 kJ/42 kcal%RWS*

 

OŚWIADCZENIE ŻYWIENIOWE I ZDROWOTNE

W celu poinformowania konsumentów o szczególnych właściwościach składników produktów lub samych produktów żywnościowych, możliwe jest stosowanie przez producentów, na zasadzie dobrowolnej, dodatkowych informacji dotyczących charakterystyki produktu czy wpływu danych składników na organizm człowieka. Jednakże, sposób komunikowania tych informacji jest określony w  regulacjach prawnych i jest możliwy jedynie w przypadku spełnienia ustalonych wymagań co do składu produktu i ewentualnego sposobu stosowania.

Przedsiębiorcy mogą posługiwać się:

Przykładowe oświadczenie: „Zmniejszona wartość energetyczna” może być stosowane tylko wówczas, gdy wartość energetyczna jest zmniejszona o przynajmniej 30%, ze wskazaniem na cechę lub cechy, które sprawiają, że dany środek spożywczy ma zmniejszoną ogólną wartość energetyczną. Oświadczeniem żywieniowym jest również komunikat wskazujący, że środek spożywczy jest źródłem witamin lub składników mineralnych. Takie oświadczenie oznacza, że w produkcie jest co najmniej 15% referencyjnych wartości spożycia. Inne oświadczenia to np. „bez dodatku cukrów”, co oznacza, że nie zostały dodane cukry proste, dwucukry oraz inne środki spożywcze zastosowane z uwagi na ich właściwości słodzące, czy oświadczenie „­niska zawartość cukrów”, czyli zawartość tego składnika w ilości nie większej niż 5 g/100 g lub 2,5 g/100 ml.

Przykładowe oświadczenie: „Magnez pomaga w utrzymaniu równowagi elektrolitowej”, może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do produktu będącego przynajmniej źródłem magnezu zgodnie z oświad­czeniem „Źródło magnezu”. W przypadku napojów limit dla takiego oświadczenia został określony w wysokości 7,5 % referencyjnych wartości spożycia dla magnezu wynoszącej 375 mg w 100 ml.

Oświadczeniem zdrowotnym jest też komunikat „Roztwory węglowodanowo-elektrolitowe pomagają utrzymać wytrzymałość podczas długotrwałych ćwiczeń wytrzymałościowych”. Może ono być stosowane wyłącznie, gdy napój zawiera 80–350 kcal z węglowodanów na litr, a co najmniej 75 % energii pochodzi z węglowodanów, takich jak glukoza, polimery glukozy i sacharoza. Zawartość sodu w tych napojach powinna wahać się między 20 mmol/l (460 mg/l) a 50 mmol/l (1 150 mg/l), a ich osmolalność powinna wynosić 200–330 mOsm/kg wody.

 

CZY E SĄ ZŁE?

Większość produktów spożywczych zawiera w swoim składzie substancje dodatkowe, określane obecnie jako dodatki do żywności. Oznaczane są nazwą lub symbolem „E” wraz z zasadniczą funkcją technologiczną, którą dana substancja pełni w środku spożywczym, np. kwas askorbinowy [lub (E 300)] – regulator kwasowości. Wiele z dodatków to substancje naturalnie występujące w przyrodzie, jak wspomniany E 300, znany szerzej jako witamina C, lub np. lecytyny, karoteny, chlorofile, czy glikozydy stewiolowe.

Można stosować jedynie dozwolone dodatki do żywności, czyli wyszczególnione
w obowiązujących przepisach prawnych, gdy spełnione są równocześnie następujące warunki:

Każda substancja dodatkowa stosowana w żywności musi posiadać ocenę bezpieczeństwa dla zdrowia; oceny tej w Unii Europejskiej dokonuje Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Akceptację uzyskują tylko te substancje, które zostały poddane wszechstronnym badaniom toksykologicznym, a ich wyniki nie budzą zastrzeżeń.

Należy podkreślić, że substancje dodatkowe stosowane zgodnie z obowiązującymi przepisami nie stanowią zagrożenia dla zdrowia konsumenta w świetle dostępnych wyników badań naukowych.

Spis i wyjaśnienie funkcji dodatków do żywności stosowanych w napojach bezalkoholowych możesz znaleźć w Drinkopedii.

 

ZOBACZ RÓWNIEŻ